Balans en toelichting

Onder de vlottende activa worden afzonderlijk opgenomen de voorraden, de uitzettingen met een rentetypische looptijd korter dan één jaar, de liquide middelen en de overlopende activa.

Voorraden
De voorraden bestaan uit grondexploitaties, aanwezige materialen en handelsgoederen. Onder de tabel zijn de onderdelen nader toegelicht. Verder is hier een toelichting gegeven op de geraamde kosten, opbrengsten en het verwachte eindresultaat van de bouwgronden in exploitatie.

* Mogelijke impact Natura 2000/Stikstof op onderhanden werk
Door de ligging van Ede bij de Natura 2000 gebieden Veluwe en Binnenveld zorgen veel (bouw)activiteiten voor stikstofdepositie op kwetsbare natuur. Voor projecten waarvan de uitvoering nog loopt of die al gerealiseerd zijn, geldt dat deze beschikken over een onherroepelijke natuurvergunning of vallen onder het overgangsrecht voor intern salderen tot 1 januari 2030 zoals dat volgt uit de uitspraak van de Raad van State van 18 december 2024. Voor zover deze projecten alsnog een natuurvergunning vragen in 2030 (wat niet in alle gevallen nodig zal zijn omdat er geen significante effecten meer optreden), geldt dat Ede daarbij een projectmatige legalisatie-aanpak vanuit het Rijk verwacht.
Voor nieuwe projecten blijft vergunningverlening (en de juridische houdbaarheid daarvan) op dit moment nog complex, omdat Rijk en provincie(s) nog onvoldoende maatregelen hebben vastgesteld om de verslechtering van de natuur te stoppen. De provincie Gelderland heeft de vergunningverlening echter wel opengesteld, waardoor Ede de (schaarse) beschikbare stikstofruimte via intern of extern salderen benut om zoveel mogelijk maatschappelijk gewenste ontwikkelingen toch te realiseren. Daarnaast leveren we een grote bijdrage aan de interbestuurlijke Aanpak Veluwe, dat moet leiden tot het vereiste programma om de noodzakelijke daling van stikstofdepositie op de Veluwe te borgen. In algemene zin geldt dat de stikstofproblematiek de komende jaren de planontwikkeling in Ede fors zal blijven beïnvloeden ten aanzien van doorlooptijden, kosten en (juridische) risico’s.

Onderhanden werk, waaronder bouwgronden in exploitatie
Het saldo op 31 december 2025 van de balanspost onderhanden werk bedraagt € 64,9 miljoen en bestaat uit bouwgronden in exploitatie.

Gedurende het verslagjaar zijn de bouwgronden in exploitatie vermeerderd met € 16,3 miljoen. De belangrijkste vermeerderingen zijn: het opboeken van voornamelijk exploitatiekosten voor de Kazerneterreinen Maurits Noord/ Elias Beeckman/Simon Stevin (woonrijpmaken, buitenplans en planbegeleiding) van totaal € 1,3 miljoen, Kazerneterrein Maurits WFC (bouwrijpmaken, buitenplans en planbegeleiding) € 3,9 miljoen, BTA-12 € 1,3 miljoen waarvan € 0,7 miljoen winstneming, Kernhem Vlek B West € 4,2 miljoen (bouw- en woonrijpmaken, winstneming) hiervan € 0,6 miljoen winstneming, Doesburgerbroek Fase 1 Oost € 1,5 miljoen (planbegeleiding en inbrengwaarde van gronden), Wekerom Oost € 2,3 miljoen hiervan € 2,1 miljoen voor verwerving uitbreiding van de grondontwikkeling; de rentetoevoeging bedraagt € 1,7 miljoen.

Onder de verminderingen van de bouwgronden in exploitatie voor een totaalbedrag van € 25,2 miljoen vallen: verkoop van bouwkavels en onroerend goed binnen de ontwikkelingen van Kernhem Vlek B West € 8,1 miljoen, Kazerneterrein Maurits WFC van € 10,2 miljoen en Otterlo - Weversteeg € 5,5 miljoen. Binnen BTA-12 is € 1,5 miljoen exploitatievergoeding ontvangen Voor een uitgebreide toelichting op de inkomsten en uitgaven betreffende de projecten in plan- en realisatiefase wordt verwezen naar het MPG 2026 dat tegelijkertijd met deze jaarrekening is aangeboden aan de gemeenteraad. Het resumerende resultaat is in onderstaande tabel in beeld gebracht.

De Netto Contante Waarde per 1-1-2026 bedraagt € 57,9 miljoen negatief. Hierin zit voor € 4,3 miljoen aan positieve grondexploitaties en € 62,2 miljoen aan verliesgevende grondexploitaties. Hiervoor is een voorziening voor verliesgevende grondexploitaties getroffen.

Gereed product en handelsgoederen
De balanspost gereed product en handelsgoederen omvat per 31 december 2025 de op voorraad liggende magazijn- en handelsgoederen. Gedurende het jaar is de voorraad van magazijngoederen gemuteerd door inkopen (€ 231.000) en afgiften (€ 178.000).
 
Voorziening voor verliesgevende grondexploitaties
In de paragraaf grondbeleid (hoofdstuk 3.8) van deze jaarrekening is een nadere toelichting gegeven op de ontwikkeling van de voorziening in aanloop naar de vaststelling van de verliesgevende grondexploitaties bij het MPG. De voorziening voor verliesgevende grondexploitaties ten behoeve van de afdeling Ruimtelijke Regie is dienovereenkomstig gemuteerd. De toevoeging aan de voorziening voor inflatiecorrectie (rente, kosten en opbrengsten) bedraagt € 1,0 miljoen. Hiernaast is € 10,9 miljoen toegevoegd vanuit de reserve Omgevingsvisie 2040 voor de herziening van de grondexploitatie Wekerom Oost en de start van de nieuwe grondexploitaties Doesburgerbroek Fase 1 Oost en Otterlo - SERO.
Vanwege gunstige ontwikkeling van lopende verliesgevende grondexploitaties in programma 4 (Economie en Mobiliteit) is € 1,4 miljoen vrijgevallen (zie kolom desinvestering).Vanwege ongunstige ontwikkelingen van de lopende grondexploitaties in programma 5 (Ruimtelijke ontwikkeling) is een bedrag van € 0,7 miljoen aan de voorziening toegevoegd.

Uitzettingen met een rentetypische looptijd < 1 jaar
In onderstaande tabel zijn de kortlopende uitzettingen weergegeven volgens de voorgeschreven onderverdeling naar vorderingen op openbare lichamen, rekening-courant verhouding (schatkistbankieren) met het Rijk en overige vorderingen. De posten zijn onder de tabel afzonderlijk toegelicht, waarbij de overige vorderingen nog verder zijn gespecificeerd.

Vorderingen op openbare lichamen
Het saldo van deze vorderingen op de balans per 31 december 2025 bedraagt € 2,3 miljoen, te onderscheiden in € 1,3 miljoen op gemeenschappelijke regelingen, € 0,9 miljoen op gemeenten, € 19.000 op Rijksinstellingen en € 13.000 op provincies.
De toelichting op de voortgang en de invordering van deze vorderingen is meegenomen bij het onderdeel overige vorderingen.

Uitzettingen in ’s Rijks schatkist met een rentetypische looptijd < 1 jaar
De gemeente is op grond van de Wet financiering decentrale overheden verplicht tot deelname aan het schatkistbankieren. Voor de gemeente betekent schatkistbankieren dat zij al haar overtollige middelen aanhoudt in de schatkist bij het Ministerie van Financiën (zie ook hoofdstuk 3.4 paragraaf Financieringen). Per balansdatum heeft de gemeente voor € 32,0 miljoen (2024: € 4,0 miljoen) aan overtollige liquide middelen uitstaan op 's Rijks schatkistrekening.
Het drempelbedrag is het maximale bedrag dat de gemeente over een heel kwartaal gezien gemiddeld op dagbasis buiten de schatkist mag houden. Door middel van een berekening dient aangegeven te worden of aan deze regel is voldaan. Uit onderstaande tabel blijkt dat er geen sprake is geweest van overschrijding van het drempelbedrag.

Overige vorderingen
De overige vorderingen worden onderscheiden in:

• Belastingdebiteuren (zoals opgelegde belastingkohieren WOZ en afvalstoffenheffing)
• Debiteuren Sociaal Domein
• Overige debiteuren (zoals detacheringen en verkoop van onroerend goed).

Per 31 december 2025 bedraagt het saldo van de overige vorderingen € 7,4 miljoen. Aan vorderingen op openbare lichamen staat zoals hiervoor genoemd eind 2025 € 2,3 miljoen open. Dit geeft op balansdatum 31 december 2025 een totale openstand van de overige vorderingen voor € 9,7 miljoen. In onderstaande tabellen wordt uitgegaan van deze totale openstand.

Toelichting per categorie op het overzicht overige vorderingen:

Belastingdebiteuren

Belastingdebiteuren hebben de mogelijkheid hun vorderingen in termijnen te voldoen en/of te laten incasseren, dit in tegenstelling tot de reguliere debiteuren. Uit de tabel blijkt dat het grootste gedeelte van de openstand betrekking heeft op het belastingjaar 2025. Ten opzichte van het jaar 2024 is de totale openstand met bijna € 0,2 miljoen toegenomen tot een saldo van bijna € 4,2 miljoen eind boekjaar 2025.
Vorderingen die langer dan een jaar openstaan worden voorzien. Het totaalbedrag van deze ‘oude’ vorderingen vormt ook het saldo per 31 december 2025 van de zogeheten voorziening dubieuze belastingdebiteuren. Het saldo van deze voorziening per genoemde datum is € 313.000 (per 31 december 2024 € 165.000).
 
Debiteuren Sociaal Domein

Ten opzichte van 2024 is het openstaande saldo van de debiteuren Sociaal domein met € 0,1 miljoen gedaald. Deze daling heeft voornamelijk betrekking op afbetalingen van schulden van debiteuren Sociaal Domein die vallen in de categorie terugvordering. Het debiteurenbestand is nagelopen: schulden die te oud zijn, waarbij een regeling getroffen is of omdat de persoon in kwestie in de schuldsanering is beland, zijn buiten invordering gesteld. Het economische risico van de debiteuren Sociaal Domein ligt bij de gemeente en is bepaald op gemiddeld 45% (gelijk aan voorgaande jaren). Voor dit risico is een voorziening dubieuze debiteuren Sociaal Domein gevormd. De voorziening is opgebouwd op debiteurenniveau. Door deze benadering zijn de schulden van de debiteuren met een hoog risico voorzien. Einde 2025 heeft de voorziening dubieuze debiteuren Sociaal Domein een saldo van € 1,5 miljoen.

Overige debiteuren
In het onderdeel overige debiteuren van de balanspost uitzettingen met een rentetypische looptijd < 1 jaar
zijn voor € 78.000 de verhaalbare kosten van een viertal projecten faciliterend grondbeleid verwerkt. Voor deze vier projecten is er sprake van een anterieure overeenkomst op basis waarvan de zogeheten verhaalbare kosten op derden verhaald kunnen worden.
Gebruikelijk is om voor de overige debiteuren de openstand over vier jaren inzichtelijk te maken. In de tabel zijn de openstanden voor de jaren 2022 tot en met 2025 weergegeven. De openstand voor rekeningjaar 2025 bedraagt in totaal € 4,3 miljoen (2024 € 1,3 miljoen), namelijk vorderingen van publiekrechtelijke aard € 0,2 miljoen (2024: € 0,1 miljoen) en vorderingen van privaatrechtelijke aard € 4,1 miljoen (2024: € 1,2 miljoen). Voor dubieuze vorderingen is een voorziening gevormd. Het saldo van de voorziening op 31 december 2025 bedraagt € 0,3 miljoen (2024: € 0,4 miljoen).

Het openstaande saldo van de overige debiteuren is in de jaarrekening 2025 ten opzichte van de jaarrekening 2024 gestegen met € 3,0 miljoen. We zien dat in 2025 diverse afrekeningen en declaraties later zijn verzonden (en ook ontvangen) dan in 2024: onder andere Woonstede - termijnbetaling woon- en bouwrijpmaken Wethoudersbuurt € 0,7 miljoen; deelnemende gemeenten - afrekening project huiselijk geweld € 0,7 miljoen en UWV - afrekening servicekosten € 0,2 miljoen. De toename in de vervallen openstaande vorderingen, in bovenstaande tabel de kolommen 60-90 en > 120 dagen, ten opzichte van 2024 betreft de kwartaalfacturering voor de dienstverlening aan ODDV.
Begin maart 2026 is in totaal € 3,6 miljoen ontvangen voor de op 31 december 2025 openstaande vorderingen.

Voorziening dubieuze vorderingen
Voor de verschillende categorieën overige vorderingen (belastingdebiteuren, debiteuren Sociaal Domein en de overige debiteuren) is er een afzonderlijke voorziening dubieuze vorderingen. De voorziening wordt ingericht wanneer de vordering als niet meer volwaardig of dubieus aangemerkt wordt. Op grond van het Besluit Begroting en Verantwoording gemeenten (BBV) wordt de voorziening in mindering gebracht op de balanspost overige vorderingen. Binnen de categorie debiteuren Sociaal Domein zijn ook vorderingen voor krediethypotheken opgenomen. Conform de BBV worden deze vorderingen meegenomen op het balansonderdeel financiële vaste activa. Wanneer er voor de vorderingen krediethypotheken een voorziening is ingericht dan wordt deze niet in mindering gebracht op het balansonderdeel overige vorderingen maar op het balansonderdeel financiële vaste activa.
Samenvattend kan gesteld worden dat de totale voorziening dubieuze vorderingen (inclusief de voorziening voor het onderdeel krediethypotheken) gedurende 2025 met € 129.000 miljoen is afgenomen tot een bedrag van € 2,0 miljoen op 31 december 2025. De afname is inherent aan de afname van het aantal oude, bij de jaarrekening 2025 als dubieus aangemerkte, overige vorderingen. Per categorie overige vorderingen is het verloop gedurende 2025 van de voorziening dubieuze vorderingen:

• Belastingdebiteuren: een toename van € 148.000 (van € 165.000 naar € 313.000).
• Debiteuren Sociaal Domein: per saldo een afname van € 127.000 (van € 1,6 naar € 1,5 miljoen), waarbij de voorziening voor het onderdeel krediethypotheken niet is gemuteerd (zowel 2024 als 2025 € nihil).
• Overige debiteuren: een afname van € 150.000 (van € 431.000 naar € 281.000).

Liquide middelen
De contante geldmiddelen in de kas en de bankgelden (lees banktegoeden) van de gemeente vallen onder de liquide middelen.

 
Overlopende activa
De van Europese en Nederlandse overheidslichamen nog te ontvangen voorschotbedragen die ontstaan door voorfinanciering op uitkeringen met een specifiek bestedingsdoel, de overige nog te ontvangen bedragen en de vooruitbetaalde bedragen die ten laste van volgende begrotingsjaren komen behoren tot het balansonderdeel overlopende activa.

Van Europese en Nederlandse overheidslichamen nog te ontvangen voorschotbedragen die ontstaan door voorfinanciering op uitkeringen met een specifiek bestedingsdoel
De gemeente heeft alleen van het Rijk en overige Nederlandse overheidslichamen voorfinancieringen ontvangen. Het verloop hiervan is per uitkering met een specifiek bestedingsdoel in onderstaande tabel weergegeven.

 
Overige nog te ontvangen bedragen
De categorie overige nog te ontvangen bedragen van het balansonderdeel overlopende activa heeft op 31 december 2025 een saldo van € 31,8 miljoen (2024: € 33,6 miljoen). Het saldo wordt voornamelijk gevormd door de nog van de belastingdienst te ontvangen aangifte Btw-compensatiefonds voor € 20,3 miljoen (2024: € 23,1 miljoen) en de nog van inwoners en bedrijven te ontvangen afvalstoffenheffing DIFTAR voor € 2,2 miljoen (2024: € 2,4 miljoen). De aangifte Btw-compensatiefonds 2025 is lager (€ 2,8 miljoen) vanwege de lagere uitvoeringskosten in 2025 voor de projecten Spoorzone en Parklaan.
In de vorige alinea genoemde categorie overige nog te ontvangen bedragen is voor € 1,4 miljoen aan nog te ontvangen vorderingen faciliterend grondbeleid verwerkt. Hier is sprake van 'nog te verrekenen kosten'; de overeenkomsten voor deze projecten, onder andere de Doesburgerbuurt, zijn echter nog in bewerking, Binnen het faciliterend grondbeleid zijn verder 13 verschillende projecten opgenomen ter grootte van € 424.000. Hierbij is sprake van vooruit ontvangen vorderingen faciliterend grondbeleid, die in de balans onder overlopende passiva zijn verwerkt.

Vooruitbetaalde bedragen
Voor de dienstverlening 2026 en volgende jaren zijn reeds voorschotten betaald, onder andere voor het product milieubeheer € 1,6 miljoen aan voorschotten in het kader van het Nationaal Isolatieprogramma van het Regionaal Energieloket, het product overhead € 1,2 miljoen aan licenties- en servicekosten en voor het product beheer openbare ruimten voor afvalinzameling € 1,0 miljoen. Verder heeft de gemeente voor € 1,7 miljoen aan toekomstig vrij te komen stikstofdepositievracht gekocht, dat direct ingezet zal worden bij de milieuvergunningaanvraag in 2026 en verdere jaren voor vastgestelde projecten.