Balans en toelichting

Gewaarborgde geldleningen woningbouw e.a.

Waarborgfonds Sociale Woningbouw
De gemeente heeft per 31 december 2025 € 28,7 miljoen (2024: € 30,9 miljoen) uitgeleend aan de woningcorporatie Woonstede, waarvan € 3,3 miljoen (2024: € 3,5 miljoen) geborgd is via het Waarborgfonds Sociale Woningbouw (WSW). Dit betekent dat de gemeente zelf rechtstreeks garant staat voor € 25,4 miljoen (2024: € 27,4 miljoen).
Het WSW is in 1983 opgericht met als doelstelling woningbouwcorporaties in Nederland van goedkope financiering te voorzien. In totaal is per 31 december 2025 plusminus € 103,2 miljard (2024: € 97,2 miljard) aan leningen geborgd via het WSW. De zekerheidsstructuur van het WSW bestaat uit drie lagen: de geldmiddelen van de corporatie, de borgingsreserve van het WSW en de achtervangpositie van Rijk en gemeenten. Wanneer de geldmiddelen van de corporatie en de borgingsreserve van het WSW niet toereikend zijn, komt de achtervangpositie van het Rijk en de gemeente in beeld. Hierbij staan de gezamenlijke gemeenten voor 25% van het liquiditeitstekort garant. De overige 25% komt ten laste van de schade-gemeente(n). Het Rijk draagt de resterende 50% bij. De garantstelling houdt in dat het Rijk en de gemeenten op verzoek van het WSW renteloze leningen verstrekken.
In 2021 is er een wijziging aangebracht voor nieuwe achtervangovereenkomsten. Bij overeenkomsten vóór 1 augustus 2021 staan gemeenten rechtstreeks in de achtervang voor individuele leningen. Voor leningen ná 1 augustus 2021 worden leningen achteraf aan gemeenten toegerekend naar rato van het DAEB-bezit (goedkope huurwoningen) van de betreffende corporatie dat zich in de gemeente bevindt (gemeente Ede: 11,1% (2025) ten opzichte van 10,4% (2024). Uiteindelijk zal door herfinanciering van de ‘oude’ leningen de bestaande scheefheid tussen gemeenten verdwijnen.
In totaal had het WSW op 31 december 2025 voor € 657,1 miljoen (31 december 2024 € 608 miljoen) aan leningen geborgd van in Ede gevestigde woningbouwcorporaties. De garantstelling van de gemeente was maximaal € 164,3 miljoen, namelijk 25% van € 657,1 miljoen (2024: maximaal € 152 miljoen). Het oorspronkelijke bedrag van deze leningen bedroeg € 2.069 miljoen (2024: € 2.022 miljoen). In 2025 heeft de gemeente geen betalingen voor borgstellingen WSW gedaan.

Overige garanties en/of borgstellingen
Naast de vijf genoemde borgstellingen (Coöperatie Meikade Zon UA, Calvijnschool, CSG Het Streek, Stichting Expect More en Stichting D.V.O. Hal) kent de gemeente einde 2025 geen andere actieve borgstellingen. Bij de garanties aan Stichting Expect More en Stichting D.V.O. Hal geldt dat SWS (Stichting Waarborgfonds Sport) een nevengeschikte garantiepositie inneemt voor € 250.000.
Verder kon tot 2011 de gemeente garant staan voor woninghypotheken, de zogeheten gemeentegarantie. Banken en/of verzekeringsmaatschappijen gaven de gemeente jaarlijks inzicht in de hoogte van de garantstellingen. Met de inwerkingtreding van de wet AVG is het verstrekken van de overzichten sterk teruggelopen, waardoor er geen betrouwbaar en volledig beeld gegeven kan worden voor het onderdeel gemeentegaranties. Vanaf 2011 is er echter geen beroep gedaan op een gemeentegarantie.

KoopGarant
De gemeente Ede heeft in 2025 11 woningen uitgegeven via de KoopGarant-regeling. Op deze woningen is erfpacht gevestigd, waardoor de gemeente een terugkoopverplichting heeft op het moment dat de erfpachter de woning te koop aanbiedt. De totale taxatiewaarde van deze 11 woningen bedraagt € 3,3 miljoen.

Langlopende contractverplichtingen
Op jaarbasis bedragen de inkoopverplichtingen ruim € 335 miljoen. De grootste inkooppakketten zijn WMO en jeugdzorg, nieuwbouw en renovatie en aanleg en onderhoud wegennetwerk. Bij (meerjarige) inkoopcontracten kunnen, afhankelijk van het geraamde inkoopbedrag, de Europese aanbestedingsregels van toepassing zijn. Aan langlopende, voor de bedrijfsvoering van de gemeente essentieel zijnde, contractverplichtingen heeft de gemeente op balansdatum 31 december 2025 uitstaan, waarbij de bedragen het totaal van de contractperioden exclusief eventuele prijsindexering aangeven (tenzij anders vermeld):