Individuele ondersteuning

Individuele ondersteuning
Het houdbaarheidsonderzoek naar de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) 2015 is landelijk uitgevoerd en in november 2025 afgerond. Hieruit blijkt dat de houdbaarheid van de Wmo onder druk staat door een combinatie van ontwikkelingen. De aanhoudende dubbele vergrijzing, beperkte doorstroming op de woningmarkt en druk vanuit andere zorgdomeinen (Zvw en Wlz) leidden tot een landelijk toenemende vraag naar ondersteuning.

Per 1 januari 2024 is de toegang tot de Wet langdurige zorg aangescherpt. Dit werkte in 2025 door in een toename van Wmo-voorzieningen, met name huishoudelijke ondersteuning en woonvoorzieningen. Het uitblijven van de invoering van de inkomensafhankelijke bijdrage (uitgesteld tot 2027) betekent dat de verwachte dempende werking op de instroom nog niet optrad.

Maatschappelijke Opvang en Beschermd Wonen (BW)
Beschermd Wonen
De bedoeling van de decentralisatie van Beschermd Wonen is dat alle regiogemeenten zelf verantwoordelijk worden voor het beschermd wonen van hun inwoners. Deze decentralisatie vindt niet eerder plaats dan 2026 en ligt nog bij het nieuwe kabinet. De gemeente Ede ontwikkelt een scenario voor het geval de decentralisatie permanent niet doorgaat.

Druk op de maatschappelijke en vrouwenopvang
De door- en uitstroom uit zowel de maatschappelijke opvang als de vrouwenopvang stagneert onder andere als gevolg van de krapte op de woningmarkt. Hierdoor blijven opvangplaatsen langer bezet en blijft de constante druk op de instroom in zowel de maatschappelijke opvang als de vrouwenopvang hoog.
De constante toestroom van vluchtelingen, de hoge inflatie en lastenstijging, hebben effect op de hulpvragen van inwoners. Spanningen in gezinnen nemen vaak toe. We zien een stijging in het aantal aanmeldingen voor de vrouwenopvang. Verder wordt er een toename van dak- en thuisloosheid gesignaleerd.

Schulddienstverlening
In 2025 werd landelijk het Nationaal Programma Armoede en Schulden aangekondigd. De focus ligt op betere toegankelijkheid van voorzieningen, maar structurele financiële dekking ontbreekt vooralsnog.

De verkorting van de schuldsaneringsperiode naar 18 maanden en het aangepaste vrij te laten bedrag vroegen om intensievere begeleiding. Met name onder jongeren nam het aantal financiële problemen toe, mede door het gebruik van koop-op-afbetaling.

Hervormingsagenda jeugd
De landelijke wetswijziging over de reikwijdte van de Jeugdwet is in 2025 uitgesteld. Hierdoor blijft onduidelijkheid bestaan over de afbakening van specialistische Jeugdhulp.

In 2025 is de inzet van de Regionale Veiligheidsteams (RVT) in de Proeftuin Kind & Gezinsbescherming FoodValley beëindigd. Sinds het stoppen van deze teams zien we meer verzoeken tot casusbesprekingen binnen de jeugdbescherming en een stijging in het aantal jeugdbeschermingsmaatregelen. De teams bleken in de praktijk van toegevoegde waarde, maar waren onvoldoende structureel geborgd en juridisch kwetsbaar. In 2026 wordt gewerkt aan een herstart in aangepaste vorm.

Werk en Participatie
De economische groei in 2025 leidde tot een hogere uitstroom uit de bijstand, met name in de tweede helft van het jaar. Tegelijkertijd nam ook het aantal nieuwe instromers toe, vooral onder inwoners tot 45 jaar. Voor de doelgroep beschut werk en banenafspraak is eind 2025 een nieuwe cao afgesloten, wat bijdraagt aan inkomenszekerheid. Daarnaast is in 2025 gewerkt aan de voorbereiding van de wet ‘Van school naar duurzaam werk’, waarmee jongeren beter worden ondersteund richting duurzame arbeid.

Inkomensvoorziening
Het macrobudget werd in 2025 landelijk verhoogd met € 300 miljoen. Voor Ede betekende dit een toename van circa € 2,1 miljoen.

Ontheemden Oekraïners
De Richtlijn Tijdelijke Bescherming is verlengd tot maart 2027. In 2026 wordt duidelijk welke gevolgen dit heeft voor de opvang en huisvesting van deze doelgroep.

Asiel
Met het COA is in 2025 een bestuursovereenkomst gesloten voor de realisatie van 200 opvangplekken aan de Galvanistraat voor een periode van vijf jaar. Deze locatie maakt deel uit van de Duurzame Gemeentelijke Opvang (DGO). In combinatie met de opvanglocatie Kop van Deelen voldoet Ede aan de wettelijke opgave vanuit de Spreidingswet voor 2025.