Ruimtelijke ontwikkeling

De ruimtelijke koers van Ede is ingezet met het vaststellen van de Omgevingsvisie Ede 2040. Bij de uitvoering hiervan blijkt dat de ligging van Ede naast een prachtige omgeving, ook uitdagende randvoorwaarden voor onze projecten en ruimtelijke ingrepen met zich meebrengt. In 2025 is gebleken dat de landelijke en provinciale koers niet, of maar beperkt, duidelijkheid bieden over diverse grote transitieopgaven. Nieuwe juridische uitspraken rondom stikstof en natuurherstel en recreatiedruk op kwetsbare gebieden belemmeren intussen de voortgang. Voor het bereiken van resultaten is steeds meer wendbaarheid, tijd, kennis en inzet vereist.

Inzicht en koers voor de grote opgaven krijgt steeds meer vorm
Het aanvullen van de planvoorraad voor woningbouw in zowel kwantitatieve als kwalitatieve zin is geen vanzelfsprekendheid meer. We zoeken daarom naar andere manieren om een passend woningbouwprogramma mogelijk te maken. Daarbij zijn verdere verdichting in Ede stad en het beter benutten van de bestaande voorraad belangrijke pijlers.

In 2025 is de Omgevingsvisie verder uitgewerkt. Het ontwikkelperspectief voor Ede-Stad is in beeld gebracht in het Ontwikkelkader Ede-Stad. Het ontwerp is inmiddels vastgesteld, de definitieve vaststelling met een bijbehorende uitvoeringsstrategie volgt in 2026. Daarnaast is de Grondexploitatie voor de eerste fase van Doesburgerbroek geopend, waarmee een belangrijke stap is gezet richting de uitvoering van deze uitbreidingslocatie. Voor Hart voor Hoogbouw Ede Zuid is een ruimtelijk raamwerk vastgesteld, waardoor de herstructurering van deze wijk verder vorm kan krijgen. Hierin wordt gewerkt vanuit een nauwe verbinding tussen de sociale doelstellingen en de ruimtelijke vertaling ervan. Tenslotte is er voor het Stationskwartier een ontwikkelplan vastgesteld. Hierin is het toekomstperspectief van dit tweede brandpunt in Ede-Stad weergegeven. Dit ontwikkelplan is een belangrijke onderlegger voor de ontwikkeling van het gebied als poort naar de Regio FoodValley. De provincie Gelderland onderkent dit belang en heeft middelen ter beschikking gesteld voor de verdere (economische) ontwikkeling van het gebied. Naast deze grote ontwikkelingen is er in 2025 ook gewerkt aan de verdere autonome groei van de dorpen in Ede, zoals aangegeven in de Omgevingsvisie Ede 2040.

De dynamiek in het landelijk gebied is groot. Duidelijk is dat er een duurzame oplossing moet komen voor natuurherstel om de ontwikkelingen mogelijk te blijven maken: dat vraagt inzet op landbouwontwikkeling, stikstof, recreatie, hydrologie en natuurmaatregelen. Rijk en Provincie hebben hier een belangrijke rol in, maar duidelijkheid komt moeizaam tot stand. In 2025 hebben we in regionaal verband een stap voorwaarts gezet met het aanbieden van een stikstofplan aan de minister van LVVN. Daarnaast hebben we door pro-actief handelen en onze deskundigheid een belangrijke rol bij de totstandkoming van de Aanpak Veluwe van de provincie Gelderland. We zijn hierdoor een serieuze partner voor Rijk en Provincie. De gemeentelijke trajecten rondom de gebiedsaanpakken en het Ontwikkelkader Landelijk Gebied sluiten we waar mogelijk aan op de Aanpak Veluwe. Tegelijkertijd werken we aan de uitvoering met concrete resultaten op verduurzaming van de landbouw en natuurherstelmaatregelen.

Met deze kaders en uitgangspunten krijgt onze koers steeds meer vorm. De komende jaren staat de gemeente voor enkele uitdagende keuzes in het verder uitwerken van plannen. De ruimte is schaars en de middelen vooralsnog beperkt. Een nieuwe gemeenteraad en college kunnen, aan de hand van de ontwikkel- en investeringsstrategie, hier een verdere invulling aan geven.

Samenwerking met Rijk en Regio loont
Vanwege de weerbarstige ontwikkelingen bij het Rijk is het financieel perspectief voor gemeenten al enige tijd onzeker. Niet alleen voor de gemeentefinanciën in brede zin, maar ook in rijksbijdragen en provinciale bijdragen voor ruimtelijke opgaven die grotendeels incidenteel van aard en bovendien gemeentegrens overstijgend zijn.
De ruimtelijke samenwerking in de Regio Foodvalley vormt voor het verkrijgen van cofinanciering een natuurlijk verlengstuk van onze eigen inzet en agenda. Dit biedt een stevig platform voor het verkrijgen van financiële middelen en ondersteuning op de grote opgaven. Zowel in de regio als op nationaal niveau werken we actief samen en maken we vanuit onze opgebouwde kennis de beperkingen en mogelijke oplossingen zichtbaar. We zien daar in 2025 goede resultaten van terug in de vorm van een bijdrage voor onder andere de natuurcompensatie van Doesburgerbroek, de doorfietsroutes, middelen vanuit Regiodeals, gemeentelijke inzet voor beëindigingsregelingen en ondernemingsplannen aanpak. De verwachting is dat in 2026 met name via de Aanpak Veluwe voor onze grote opgaven als het gaat om stikstofreductie, natuurherstel, hydrologie en landbouwtransitie middelen beschikbaar worden gesteld, als de samenwerking wordt geformaliseerd.

We proberen onze capaciteit en beschikbare investeringsruimte zo goed mogelijk in te zetten. In 2025 is de Ontwikkel- en Investeringsstrategie 2025 geactualiseerd en aangeboden aan de gemeenteraad. Deze dient als integrale koers en kompas en we geven hiermee meerjarig inzicht in de programmering en de financiële omvang van onze ambities. Met de ingestelde Reserve Omgevingsvisie zijn bovendien ook eigen middelen gereserveerd, die worden ingezet om incidentele investeringen te doen en kunnen dienen als toekomstige cofinanciering.