Maatschappelijke voorzieningen

Onderwijshuisvesting
De landelijke ontwikkelingen in de onderwijshuisvesting laten zien dat gemeenten en schoolbesturen steeds nauwer samenwerken om schoolgebouwen te vernieuwen en toekomstbestendig te maken. Er is veel aandacht voor gezonde, duurzame en goed functionerende leeromgevingen. Investeringen, onder andere via het Nationaal Groeifonds, helpen om verouderde gebouwen te vervangen en innovatieve oplossingen te stimuleren.

Sport
Doordat het Gezond en actief leven-akkoord (GALA) steeds meer vorm begint te krijgen, krijgt sport een grotere rol bij preventie en mentale weerbaarheid. Daarnaast is er in Nederland steeds meer ruimtegebrek waardoor voorzieningen voor sport en bewegen onder druk komen te staan. Ook in Ede wordt de uitdaging groter om voldoende ruimte voor sport en bewegen te blijven reserveren. De landelijke overheid heeft daarom afgelopen jaar diverse instrumenten ontwikkeld zoals een norm voor sport en bewegen in de openbare ruimte. Door de val van het kabinet was er geen voortgang op de sportwet en was er nog geen zekerheid over voortzetting van belangrijke financieringsbronnen voor sport zoals GALA en compensatie btw.

Evenementen
De regeldruk op evenementen neemt steeds verder toe. Organisatoren worden geconfronteerd met hoge kosten voor allerlei benodigde onderzoeken, vooral op het gebied van natuurwetgeving en stikstof, om een vergunning te kunnen krijgen voor hun evenement. Ook wordt door de hulpdiensten strenger inhoudelijk getoetst bij de aanvraag van een vergunning, waardoor bestaande evenementen aanvullende veiligheidsmaatregelen moeten nemen.

Cultuur
Landelijk heeft de Raad voor Cultuur geadviseerd om de subsidieperiode voor culturele instellingen en fondsen structureel aan te passen van vier naar acht jaar. Dit biedt meer ruimte voor artistieke vernieuwing en stimuleert samenwerking en verdieping. Ook verlaagt de raad de administratieve lasten en versterkt het de positie van instellingen als samenwerkingspartner voor cofinanciering en nieuwe initiatieven. Naast deze aanpassing benadrukt de raad het belang van betere afstemming tussen het cultuurbeleid van overheden en pleit ervoor om dit vast te leggen in de Wet op het specifiek cultuurbeleid.

Vanuit het rijk zijn middelen ontvangen voor Impuls Jongerencultuur en voor de Culturele regio Ede-Wageningen. Vanuit de Wet Stelsel Openbare Bibliotheken (WSOB) en de zorgplicht wet komt er een verplichting voor een meerjarenbeleidsvisie op de bibliotheken.

Erfgoed
In 2025 is over een groot aantal initiatieven voor waardevolle gebouwen en gebieden geadviseerd, waaronder 65 bouwplannen die zijn behandeld door de Commissie Ruimtelijke Kwaliteit. Thema’s als behoud van Post65‑erfgoed, bescherming van molenbiotopen, in kaart brengen van Rijksmonumenten en inventarisatie cultuurhistorische waardevolle gebieden zijn voor Ede belangrijk voor opname in het Omgevingsplan en ten behoeve van de Ontwikkelkaders Landelijk Gebied en Ede-Stad. Het beschikbare budget voor restauratie en onderhoud van gemeentelijke monumenten is dit jaar vrijwel volledig benut.
Het beheer van beschermde, archeologische terreinen in het natuurgebied is geïnventariseerd. Een grafheuvelterrein in Bennekom is onderhouden. In 2026 krijgt dit plan een vervolg op andere terreinen, waarbij samenwerking wordt gezocht met onder andere vrijwilligers van de ArcheoHotspot. Deze vrijwilligers verrichtten het afgelopen jaar diverse onderzoeken naar archeologische toevalsvondsten onder begeleiding van professionals. Het ‘Verhaal van Ede’ werd verteld op verschillende momenten zoals bij de IJzertijddag, archeologische workshops in Natuurcentrum Ginkel, 2 historische cafés en in de openbare ruimte zijn een nieuw informatiebord en de beeldengroep ‘De Amazones van Ede’ geplaatst en er was volop aandacht voor tijdens De Open Monumentendag, met 4.674 bezoekers.
Cultura Erfgoed initieerde het jaarlijkse overkoepelende project ‘station Ede-Wageningen’, omdat 180 jaar geleden de eerste stationshalte in gebruik werd genomen. Daarnaast is aandacht besteed aan educatie in het basisonderwijs, zoals de historie van station Ede-Wageningen, de ‘cultuursnack’ in samenwerking met het Kröller Müller Museum en de Open Monumentendag-klassendag.